هرچه در آن رساله ياد گرديد نه از روى مجرد تقليد باشد بلكه از روى حجج و براهين عقلى و نقلى به يقينى درست معلوم داشته است . 9 - رساله قابليت در اين رساله معنى قابليت را بر مبناى سخنان اساطين اوليا و سالكان مسالك كمال انسانى بنياد نهاده و چنين آورده كه ذات قابل از فيض اقدس پيدا شده چه آنكه فيض بر سه گونه است زيرا كه هرچه از مبدا فياض صادر شود يا بواسطهء اسباب است يا بدون واسطهء اسباب . هرگاه بواسطهء اسباب باشد آن را خلق و ايجاد و فعل گويند و كائنات بدين فيض موجود شده‌اند و آنكه بدون واسطهء اسباب است يا شايبهء تعدد و تكثر دارد يا ندارد . آنكه بىواسطهء اسباب است و شايبهء تعدد و تكثر دارد فيض مقدس است و اسماى حق و اعيان ثابته از اين فيض صورت تحقق يافته‌اند . و آنكه بىواسطه است و شايبه تعدد و تكثر ندارد آن را فيض اقدس خوانند و قابل از اين فيض پديد آمده است پس قابل با مبدأ خود در حريم اتحاد مىباشند . در اينجا نكته‌اى در مورد قبول و قابل با فاعل و جبر و قدر بيان داشته كه شايان توجه است . 10 - رساله در بيان معنى عرفانى علم صرف نگارنده در يادداشتهاى خود نام ديگر اين رساله را « صرف القلوب صاينى » يافتم و بر من روشن نيست كه اين نام را از كجا گرفته‌ام گرچه محتمل است كه از جايى گرفته نشده و تركيبى باشد كه در گذشته خود جهت آن انتخاب كرده‌ام و اكنون بخاطر ندارم . مؤلف اصطلاحات علم صرف عربى را با معانى چندى تأويل مىكند بدين تقريب كه در مطلع علم صرف از يگانگى خبر داده آنجا كه در تعريف علم صرف گفته‌اند : « تصريف عبارت از گردانيدن اصل واحد است » كه منظور مصدر